Sáng 13/3, tại Khu Công nghệ cao Hòa Lạc, Hà Nội, Thủ tướng Phạm Minh Chính đã tham dự lễ khánh thành Trung tâm Vũ trụ Việt Nam và khai mạc Diễn đàn Tầm nhìn Vũ trụ Việt Nam – Nhật Bản 2026 với chủ đề “Hợp tác cho kỷ nguyên mới”.

Đây được xem là cột mốc quan trọng đánh dấu bước phát triển mới của ngành khoa học – công nghệ vũ trụ Việt Nam, đồng thời mở ra giai đoạn hợp tác sâu rộng hơn giữa Việt Nam và Nhật Bản trong lĩnh vực không gian.

Thủ tướng Phạm Minh Chính phát biểu tại sự kiện.

Sự kiện có sự tham dự của lãnh đạo nhiều bộ, ngành, các tổ chức khoa học, doanh nghiệp và chuyên gia công nghệ vũ trụ của hai quốc gia. Đại diện phía Nhật Bản có ông Ito Naoki, Đại sứ Nhật Bản tại Việt Nam, cùng nhiều đối tác và tổ chức quốc tế.

Trung tâm vũ trụ hiện đại hàng đầu khu vực

Công trình Trung tâm Vũ trụ Việt Nam là dự án khoa học – công nghệ cao đầu tiên tại Việt Nam được triển khai bằng nguồn vốn vay ODA của Chính phủ Nhật Bản. Trung tâm có tổng vốn đầu tư hơn 7.000 tỷ đồng, được xây dựng trên diện tích khoảng 9 ha, với hệ thống cơ sở hạ tầng và công nghệ thuộc nhóm tiên tiến tại Đông Nam Á.

Tổ hợp này bao gồm nhiều hạng mục quan trọng như:

• Trung tâm điều hành và kiểm soát vệ tinh

• Trung tâm khai thác và ứng dụng dữ liệu vệ tinh

• Trung tâm nghiên cứu và phát triển vệ tinh

• Trung tâm gia công chế tạo

• Hệ thống trạm mặt đất với ăng-ten đường kính 9,3 m

• Bảo tàng vũ trụ, trung tâm đa phương tiện, nhà khách quốc tế

• Đài thiên văn tại Nha Trang

• Trung tâm đào tạo và chuyển giao công nghệ vũ trụ tại 18 Hoàng Quốc Việt (Hà Nội)

Thủ tướng Phạm Minh Chính tham quan Trung tâm vũ trụ Việt Nam.

Các hạng mục đã hoàn thiện và đưa vào hoạt động, tạo nền tảng cho việc vận hành vệ tinh, thu nhận và xử lý dữ liệu viễn thám, phát triển ứng dụng công nghệ vũ trụ cũng như đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao.

Bước tiến quan trọng của chương trình vệ tinh Việt Nam

Trước khi dự diễn đàn, Thủ tướng Phạm Minh Chính và các đại biểu đã tham quan Trung tâm điều khiển – vận hành vệ tinh của tổ hợp. Đây là nơi theo dõi trạng thái vệ tinh trên quỹ đạo, lập kế hoạch điều khiển, thu nhận và xử lý dữ liệu phục vụ các bộ, ngành, địa phương cũng như các nhiệm vụ về an ninh quốc gia.

Theo định hướng của dự án, trung tâm tập trung vào hai mục tiêu trọng tâm:

1. Tiếp nhận và làm chủ công nghệ vệ tinh quan sát Trái Đất, thông qua đào tạo nhân lực và chế tạo – phóng vệ tinh LOTUSat-1.

2. Ứng dụng dữ liệu viễn thám để phục vụ phòng chống thiên tai, giám sát môi trường, quản lý tài nguyên và hỗ trợ phát triển kinh tế – xã hội.

Thủ tướng Phạm Minh Chính và các đại biểu tham quan Bảo tàng Vũ trụ Việt Nam.

Trước đó, trong khuôn khổ hợp tác Việt Nam – Nhật Bản, dự án đã đào tạo 36 thạc sĩ công nghệ vũ trụ tại Nhật Bản và chế tạo thành công vệ tinh thử nghiệm MicroDragon, được phóng vào không gian năm 2019 bằng tên lửa Epsilon-4. Hiện hệ thống mặt đất phục vụ vệ tinh LOTUSat-1 đã hoàn thành và sẵn sàng cho giai đoạn vận hành và khai thác.

Thúc đẩy hợp tác vũ trụ Việt Nam – Nhật Bản

Phát biểu tại diễn đàn, Thủ tướng nhấn mạnh phương châm phát triển của ngành vũ trụ Việt Nam:

“Khám phá không gian – Làm chủ công nghệ – Hợp tác bền chặt – Phát triển bền vững – Vũ trụ hòa bình.”

Trong thời gian tới, Việt Nam sẽ tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách cho hoạt động vũ trụ, từng bước xây dựng khung pháp lý và tiến tới Luật Vũ trụ Việt Nam, phù hợp với điều kiện trong nước và thông lệ quốc tế.

Toàn cảnh Trung tâm Vũ trụ Việt Nam tại Khu công nghệ cao Hòa Lạc.

Đại sứ Ito Naoki nhận định việc tổ chức khánh thành trung tâm là “khoảnh khắc lịch sử”, đánh dấu sự khởi đầu của một giai đoạn hợp tác mới giữa hai quốc gia trong lĩnh vực công nghệ vũ trụ. Những dự án như vệ tinh PicoDragon, MicroDragon hay chương trình LOTUSat-1 đã tạo nền tảng quan trọng cho quan hệ hợp tác chiến lược toàn diện giữa Việt Nam và Nhật Bản.

Hướng tới các vệ tinh “Made in Vietnam”

Theo lãnh đạo Trung tâm Vũ trụ Việt Nam, ý tưởng xây dựng trung tâm đã được hình thành từ năm 2007 sau chuyến thăm Trung tâm Vũ trụ Tsukuba của Nhật Bản. Sau nhiều năm chuẩn bị và hợp tác, dự án chính thức được triển khai và nay đã hoàn thiện.

Trên cơ sở năng lực công nghệ và nguồn nhân lực đã được đào tạo, trung tâm đang hoàn thiện thiết kế để đề xuất các dự án vệ tinh “Made in Vietnam” trong giai đoạn đến 2030, tầm nhìn 2045, hướng tới mục tiêu từng bước làm chủ công nghệ không gian và đóng góp thiết thực cho sự phát triển bền vững của đất nước.